Share this record


Lexicon
University of Pretoria School of Architecture 50 Alumni Exhibition

_____________________________________________________

50 jaar argitektuur - Alumni van die
Departement Argitektuur,
Universiteit van Pretoria

50 years architecture - Alumni of the
Department of Architecture,
University of Pretoria

Pretoriase Kunsmuseum, 7-25 Julie 1993
Pretoria Art Museum, 7-25 July 1993

Inleiding

'n Uitstalling van die werk van gekose oud-studente word as deel van die Departement Argitektuur van die Universiteit Pretoria se 50 jarige bestaansherdenking in die Pretoriase Kunsmuseum tentoongestel. As akademiese instelling staan die Departement in diens van die gemeenskap, en wil dit ook graag met daardie gemeenskap in gesprek tree en daaraan rekenskap doen. Om hierdie rede stal die Departement die werk en gedagtes van sy beste studente sowel as praktisyns wat as belangrike bydraers tot argitektuur beskou word, deur middel van 'n retrospektiewe uitstalling van hul werk aan die breër publiek bekend.

Die publiek ervaar daagliks die produkte van argitekte in die stedelike omgewing. Waarom dus 'n uitstalling van argitektoniese werke in 'n kunsmuseum? Die uitstalling het meervoudige doelstellings:
* Daar word gepoog om binne 'n enkele uitstalling 'n geheelbeeld te verkry van die aard en kwaliteit van werke wat oor 50 jaar deur praktisyns en finalejaarstudente wat hulself deur meriete onderskei het ontwerp is,
* om moontlike tendense in daardie werke te kan waarneem,
* om argitekte die geleentheid te bied om grafiese ontwerpgedagtes uit te stal as artifakte in eie reg,
* om ontwerpers die kans te gee om die ontwerpinhoud van sekere selfgekose werke te ontbloot, ten einde begrip vir die rol van argitektuur as kultuuruiting, asook begrip vir die konteks waaruit argitektuur gevorm word, te verhoog,
* en om die posisie van sekere argitekte binne 'n wyer argitektoniese debat te kan verstaan.
Die Departement wil nie hierdie werk as sy eie toe-eien nie. Terwyl al die argitekte 'n Alma Mater deel en derhalwe 'n gemeenskaplike opvoeding deel, het elkeen van die uitstallers 'n eie vormingsproses ondergaan waarin die Departement nie deel het nie. Die Departement plaas egter wel ' n premie op die uniekheid van die individu, en die vermoe van argitekte wat aan die Departement studeer het om kreatief te kan optree optree binne steeds veranderende kontekste. In hierdie sin is die uitstalling 'n viering van kreatiwiteit sowel as die positiewe bydrae van argitektoniese handeling.

Bedankings

Die volgende instansies en persone word bedank:
* Die Pretoriase Kunsmuseum: Hierdie uitstalling is 'n kooperatiewe poging tussen die Departement en die Kunsmuseum. Die Kunsmuseum behartig egter die bedryf van die uitstalling en dra die kostes vir die opening, program en advertensies.
* Mej Willemien Beukes, derdejaarstudent aan die Departement, vir die ontwerp van die uitstallingsembleem. Die embleem is gekies tydens 'n eendag ontwerpkompetisie.
* Stuttafords Van Lines, vir die gratis vervoer van alle werke elders as Pretoria.
* Mnr Leon HOLZAPFEL, vir die samestelling van die werk van wyle Brian SANDROCK.
* Mnre Willem STEYN en Johan JOOSTE, vir die samestelling van die werk van wyle Karel JOOSTE.
* Mnr Rudolf VAN RENSBURG, mej Marianne de Klerk en Mnr Hans Wilreker, vir die samestelling van die werk van Jan VAN WIJK.

Karel BAKKER (Uitstalling kottrdineerder)

Introduction

The work of chosen alumni of School of Architecture at Pretoria University is exhibited as part of the 50th anniversary of the founding of the Department. Because the Department, as an academic institution, exists in service of the community, it would like to enter into dialogue with that community and be accountable for its programme. For this reason the Department exhibits the work and thoughts of its best students as well as practicing architects, who are regarded as important contributors to architecture, to the general public by means of a retrospective exhibition.
The public is exposed to the experience of architecture on a daily basis. Why then an exhibition of architectural work in an art gallery? The exhibition has multiple goals:
* It is an attempt at obtaining an overview of, and highlight possible trends in the work of students and practicing architects who have excelled over a 50 year period,
* to exhibit the graphic design thoughts of architects as artefacts in their own right,
* to offer architects an opportunity to expose the design content of certain selected works, in order to promote an understanding of the role of architecture as a cultural expression, as well as understanding of the context from which the designs originated,
* and to understand the position of certain architects within a wider architectural debate.
The Department does not wish to claim the work of the exhibitors as its own. Although the chosen architects all share their Alma Mater, and therefore share a common education, each exhibitor has undergone a unique process of development in which the Department has played no part. The Department, in its education process, does however place a premium on the uniqueness of the individual, as well as the ability of architects who have studied at the Department to act creatively within ever changing contexts. In this sense the exhibition is a celebration of creativity and the positive contribution of architectural endeavour.

Acknowledgements

The following institutions and individuals are thanked:
* The Pretoria Art Museum: This exhibition is a co-operative project between the Department and the Art Museum. The Art Museum runs the exhibition and financed the opening, invitations and advertisements.
* Ms Willemien Beukes, third year student at the Department, for the design of the exhibition logo. Her design was chosen in a one-day design competition.
* Stuttaford Van Lines, for transporting all works from outside Pretoria at no cost to the Department.
* Mr Leon HOLZAPFEL, for preparing the exhibit of the late Brian SANDROCK.
* Mr Willem STEYN and Mr Johan JOOSTE, for preparing the exhibit of the late Karel JOOSTE.
* Mr Rudolf VAN RENSBURG, Ms Marianne DE KLERK and Mr Hans Wilreker, for preparing the exhibit of Jan VAN WIJK.

Karel BAKKER (Exhibition co-ordinator)

Boodskap van die Departementshoof
Message by the Head of Department

As die woord "Argitektuurskool" aansprake maak om eerder 'n denkskool of -styl as 'n afrigtingsinrigting te wees, dan kan vereis word dat daar enkele deurlopende goue drade deur die weefsel van die jare kenbaar moet wees. Die vraag is in hoeverre dit vir Tukkies geld.

Een van die identifiseerbare drade is die sterk aanvoeling vir die natuurlike landskap: die landelike, in teestelling met die stedelike omgewing. Deur die voorbeeld van Willem DE ZWAAN, Gerhard MOERDIJK, Norman EATON, Robert SCHMIKL, asook die werk van skilders soos Hendrik Pierneef en Erich MAYER, het daar vroeg reeds 'n tradisie van streekbewuste argitektuur ontstaan wat groot krag en sekerheid uit 'n natuurlike verbondenheid met die grond put - 'n aardsheid wat geen interessantmakery behoef nie. Daarom is die beste werke ook in die woonhuisargitektuur te vinde.

Despite Pretoria's successful transformation from Voortrekker town to Republican capital, which was modelled on a designed street space similar to Haussmann's Paris, we ex-Tukkies have yet to make any spontaneous link with the initiative of WIERDA as far as scale and urban design are concerned. In similar vein to other South African cities, the influence of the Victorian era and the International Style is still prevalent, and urban buildings done by many of our ex-students try to exist in splendid isolation.

'n Verdere goue draad wat verwant is aan die eerste, is die betreklike onafhanklikheid van die telkens gangbare teorieë of ideologieë. Daar bestaan 'n gesonde skeptisisme teenoor die al te abstrakte wêreld. Tukkies se vroeëre en latere oud-studentewerk is derhalwe om verskillende redes nie so maklik katalogiseerbaar nie. In teëstelling met ander "argitekskole" was daar deur die jare min klem op propagandistiese veldtogte, skakings van redakteurskappe en diesmeer. 'n Gevolg van hierdie houding was dat van die vroeër Oud-Tukkies hul oor die algemeen eerder as praktiserende argitekte dan as redenaars of skrywers beskou het. Dit is ongelukkig waar dat ons in liggame soos die Instituut van Argitekte en die Raad op Argitekte heeltemaal onderverteenwoordig was. 'n Mate van pragmatiese intellektuele gemaklikheid het moontlik 'n rol gespeel.

A third golden thread is the tradition of proficiency in building science. An understanding of materials and the use of tools have always been self-evident, and can be seen in Tukkie designs, especially in the evolution of detail. Architecture as art rests on the solid foundation of workmanship. The fact that this is the case in work of ex-Tukkies is possibly related to the fact that most of the representatives of the old guard came from a rural background, where a sense of practicality prevailed. Furthermore one should also take into account the major contribution to the profession by Dutch builders and artisans in the region.

Tot nog toe het die Tukkies oorwegend argitektuur bestudeer om die beroep -selfs roeping - van argitek te volg. 'n Onderskeidende kenmerk van die skool was 'n geslaagde balans in die aandag wat aan die mens- en natuurwetenskappe geskenk is. In die jongste jare het daar 'n professionalisering in die onderrig plaasgevind wat in die akademiese gees, navorsing en hoer kwalifikasies van die personeel sigbaar is. Tegelykertyd was daar 'n toename van damestudente wat die dissipline argitektuur bestudeer, asook in studente wat nie noodwendig in die beroep wil staan nie. Toenemend kom studente uit 'n verstedelikte agtergrond en het televisie met die moedersmelk ingekry. Anders as voorheen is hamer en spykers dus vlietende elektroniese beelde en nie iets wat aan jou blou duimnael ervaar is nie. Ons nuwe geslag studente is in verhouding tot hul voorgangers baie vaardiger met die mond en meer bedrewe in die teorieë. Hulle is verder beslis verdag op die stedelike konteks maar minder gepla oor sake soos spelling en tipografie. Die klemverskuiwing van die argitektuurkuns as ruimte-ontwerp na fasade-ontwerp is deur die afgelope post-modernisme oorsee voorafgegaan. Daar bestaan rede om te hoop dat hierdie tendens plaaslik die onderbroke tradisie van stadsontwerp sal laat hervat, al is dit soms ten koste van die opspraakwekkendheid van die afsonderlike gebou.

On the whole, the above threads are still present throughout. Time and again they contribute to the particular balance in the social art and science of work done by alumni of the Department.

Professor Dieter HOLM.

View a list of the exhibitors